Udruženje izbornih zvanicnika u BiH (UIZBiH), organizovalo je dvodnevnu konferenciju u Neumu od 18. do 20. aprila, 2007. godine.

Konferencija je imala za cilj evaluaciju izbornog zakonodavstva Bosne i Hercegovine i evaluaciju rada organa za provodenje izbora, te iznalaženje rješenja za unapredenje provedbe izbora i održana je pod radnim nazivom „Demokratski standardi provedbe izbora u BiH”.

Ucesnici konferencije bili su clanovi Centralne izborne komisije BIH, predstavnici Centralnih izbornih komisija Makedonije, Gruzije i Rumunije, preko 100 predstavnika opcinskih / gradskih izbornih komisija i clanova UIZBiH-a, te predstavnici OHR-a, OSCE-a, i predstavnici Direkcije za CIPS projekat.

Na završnoj sjednici, u cilju unapredenja izbornog zakonodavstva u BiH, utvrdeni su slijedeci:

ZAKLJUCCI SA RADIONICA

RADIONICA BROJ 1

Biracki odbori – imenovanje i edukacija

Moderatori:
Vedran Hadžovic, Centralna izborna komisija BiH (CIK BiH)
Milada Papic, Upravni odbor UIZBiH

Zakljucci:

1. Predsjednike i zamjenike predsjednika birackih odbora (BO) trebaju imenovati Opcinske izborne komisije (OIK) na osnovu javnog poziva iz reda zaposlenih u organima uprave i ustanovama koje se finansiraju iz budžeta, kao i iz reda maturanata i studenata. Izuzetak: predsjednici i njihovi zamjenici ne trebaju biti upisani u biracki spisak na birackom mjestu na kojem su angažovani.

2. Predsjednici i njihovi zamjenici ce proci obuku i nakon provjere znanja dobiti certifikate. Ovu obuku treba obaviti prije postupka žrijebanja. Predsjednici i njihovi zamjenici bi se mogli angažovati na obuci clanova BO koji bi nakon treninga takode dobili certifikate. Sredstva za obuku neophodno je osigurati u opštinskim budžetima.

3. Važno je djelovati na pooštravanju kriterija za clanstvo u BO: npr. psihicka i fizicka sposobnost sa ogranicenjem do 70 godina starosti, dostavljanje izjava o prihvatanju kandidature za clanstvo u BO (ovu obavezu bi morale imati politicke stranke, a obrazac za izjavu bi propisala Centralna izborna komisija BiH), kao i dostavljanje izjava da pod punom odgovornošcu potencijalni kandidati izjavljuju da ispunjavaju kriterije predvidene za imenovanje clanova BO.

4. Potrebno je utvrditi vecu naknadu za rad predsjednicima BO.

5. Svi zamjenici clanova BO bi morali biti dužni da prisustvuju prebrojavanju glasova.

6. Neophodno je raditi na pojednostavljenju obrazaca, te u tom smislu OIK trebaju dati svoje prijedloge.

7. Clan BO ne bi trebao glasno citati ime i prezime biraca (iako je ovo utvrdeno pod zakonskim aktom ovu obavezu clana BO zaduženog za identifikaciju bi trebalo brisati jer se ovim cinom ulazi u privatnost ljudi, a privatna je stvar svakog pojedinca da li ce izaci na izbore ili ne).

RADIONICA BROJ 2

Opcinske izborne komisije – postupak imenovanja i edukacija

Moderatori:
Branko Petric, Centralna izborna komisija BiH (CIK BiH)
Željka Markovic- Sekulic, Upravni odbor UIZBiH

Zakljucci:

8. U postupku imenovanja OIK-a potrebno je precizirati termin „rad / iskustvo u izborima“.

9. U kriterijima koji se odnose na uvjet strucna sprema VSS / VŠ, za clanove OIK-a ostaviti mogucnost imenovanja osoba sa SSS, samo u izuzetnim slucajevima. Izuzetni slucaj bi u konkretnom slucaju cijenila Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine (na ovaj nacin bi se prevazišle situacije kada u odredenoj opštini ne postoji mogucnost imenovanja, odnosno kandidiranja osobe koja posjeduje VSS /VŠ spremu).
Ovakva odredba bi ostavila i mogucnost imenovanja osoba / osobe koja ne ispunjava vec propisane uvjete strucne spreme a koja je bila aktivni akter izbornog procesa kao npr. raniji clanovi OIK-a. (navedena mogucnost bi trebala biti formulirana u Pravilniku o strucnoj spremi i kvalifikaciji).

10. Primjenjivati odredbe Izbornog zakona dosljedno, a termin „izuzetno“ svesti na neophodni minimum.

11. Predvidjeti mogucnost povecanja broja clanova OIK-a u velikim opcinama sa dosadašnjih 5 na 7 odnosno 9 (npr. Banja Luka, Tuzla, Zenica...).

12. Mjesto prebivališta kao uvjet za clana OIK-a za gradove Sarajevo, Mostar dopuniti na nacin da se u ovim gradovima ostavi mogucnost imenovanja / kandidiranja osobe sa podrucja iz druge opcine u okviru grada Mostara, Sarajeva.

13. Iz Izbornog zakona izbrisati ogranicenje broja mandata za clanove OIK-a.

14. Edukacija za OIK-e svake godine treba biti obavezna, a kada je izborna godina obuku OIK-a završiti najkasnije do 15.08.

15. Po završenim izborima potrebno je da Centralna izborna komisija pripremi mišljenje o provedenim izborima, tj. o radu opcinskih / gradskih izbornih komisija.

RADIONICA BROJ 3

Uloga OIK-a u zaštiti izbornog prava

Moderatori:
Tihomir Vujicic, Centralna izborna komisija BiH (CIK BiH)
Hasan Bašic, Upravni odbor UIZBiH

Zakljucci:

1. Potrebno je izvršiti edukaciju odgovornih lica i posmatraca politickih stranaka vezano za zaštitu izbornog prava.

2. Potrebno je izvršiti edukaciju clanova OIK-a.
a. Edukaciju bi trebalo obaviti Udruženje izbornih zvanicnika u BiH u saradnji sa Centralnom izbornom komisijom.

3. Potrebno je izvršiti analizu nadležnosti OIK-a u rješavanju prigovora u smislu iznalaženja mogucnosti za prenošenje odredenih nadležnosti na Centralnu izbornu komisiju Bosne i Hercegovine kako bi se OIK rasteretile.

4. Preispitati postojece mjere koje po zakonu izrice lokalna komisija.

RADIONICA BROJ 4

Opoziv nacelnika (analiza zakonskih rješenja)

Moderatori:
Vehid Šehic, Centralna izborna komisija BiH (CIK BiH)
Miladin Rudinac, UIZBIH

Zakljucci:

1. UIZBIH ce preporuciti Ministarstvu uprave i lokalne samouprave Republike Srpske i Ministarstvu pravde Federacije BiH da se kroz izmjene i dopune Zakona o principima lokalne samouprave i uprave u Federaciji BiH i Zakona o lokalnoj samoupravi u RS:

a) Jasnije definišu odnosi izmedu lokalnih organa vlasti;
b) Odrede uslovi pod kojima se mogu sazivati hitne sjednice skupštine opštine, odnosno opštinskog vijeca;
c) Propiše da nacelnika opštine u Federaciji BiH u slucaju odsutnosti ili sprijecenosti u vršenju funkcije zamjenjuje pomocnik nacelnika za finansije ili da se primijeni rješenje kao u Republici Srpskoj po kojem nacelnika zamjenjuje zamjenik nacelnika koga bira Skupština opštine na prijedlog nacelnika opštine.

2. U Izbornom zakonu Republike Srpske i Zakonu o direktnom izboru nacelnika opštine u Federaciji Bosne i Hercegovine jasno odrediti uslove i razloge koji se moraju ispuniti da bi skupština opštine, odnosno opštinsko vijece mogli donijeti odluku o pokretanju postupka opoziva nacenika opštine.

3. Zakone iz prethodne tacke dopuniti odredbom koja bi onemogucavala pokretanje postupka opoziva u posljednjoj godini dana do isteka mandata nacelnika.

4. U entitetskim zakonima odrediti minimalni rok u kojem se poslije neuspjelog izjašnjavanja o opozivu nacelnika opštine ne može ponovo pokrenuti postupak opoziva.

5. U Federaciji Bosne i Hercegovine izvršiti izmjene Zakona o direktnom izboru nacelnika opštine tako što bi se nacelnik birao vecinskim sistemom glasanja umjesto sadašnjeg rješenja preferencijalnog sistema glasanja.

RADIONICA BROJ 5

Uloga Centara za biracki spisak i ostala pitanja

Moderatori:
Dr. Suad Arnautovic, Centralna izborna komisija BiH (CIK BiH)
Božica Mandaric, CIPS
ZAKLJUCCI

1. Neophodno je jednoobrazno riješiti pitanje donošenja akta o uspostavljanju centra za biracki spisak (CBS) (rješenje, odluka, pravilnik ...) sa konkretnim opisom poslova osoblja CBS. U opcinama u kojima u aktu o unutarnjoj organizaciji opcinskog/gradskog organa još uvijek nije utvrden opis poslova CBS i osoblja to uciniti što hitnije. Osoblje rasporedeno u CBS treba biti angažirano na ovim poslovima i u neizbornom periodu.

2. Obuku osoblja CBS realizirati u okviru planirane obuke clanova OIK-a, na osnovu Plana obavezne edukacije organa za provodenje izbora koje donosi CIK.

3. Dopuniti Uputstvo o nacinu i nadležnostima, odgovornosti za rad i rokovima za uspostavu CBS („Službeni glasnik BiH“, br. 36/06), kojim treba precizirati odredene nejasnoce uocene u praksi implementiranja ovog uputstva.

4. Posebnu pažnju posvetiti razmjeni informacija i koordinaciji rada bolnica, maticnih ureda i MUP u vezi sa ažuriranjem podataka o umrlim osobama sa birackim pravom.

5. Uputiti javni poziv gradanima sa birackim pravom da izvrše korekcije adresa prijavljenih prilikom izdavanja CIPS dokumenta (promjena adrese unutar opštine prebivališta ili promjena prebivališta). Isto tako uputiti javni poziv gradanima BiH sa prebivalištem na teritoriji Brcko Distrikta BiH da iskoriste svoje zakonsko pravo i prijave biracku opciju nadležnom organu Brcko Distrikta za izbor entitetskih odnosno državnih organa. Napominjemo da je na proteklim Opcim izborima 2006. bilo 25 000 biraca bez izražene biracke opcije.

6. Potrebno je izvršiti umrežavanje informaticke opreme od CBS do CIK BiH i obuciti osoblje CBS najkasnije do kraja 2007. godine.

7. Hitno utvrditi kriterije za odredivanje naziva ulica i numeraciju stambenih objekata u tim ulicama što je u nadležnosti Ministarstva uprave i lokalne samouprave RS, Federalnog ministarstva pravde i Kantonalnih ministarstava pravde, odnosno nadležnih opcinskih organa, najkasnije do kraja septembra 2007. godine (BB brojevi, dupli brojevi, promjena lokaliteta ulice istog naziva unutar iste opcine).

8. Hitno je potrebno da CIK BiH donese precišceni tekst Pravilnika o vodenju CBS („Službeni glasnik BiH“, br. 40/06, 48/06, 55/06, 61/06, 71/06 i 83/06), odnosno donijeti novi pravilnik u kojem ce se kvalitetnije rješiti i pojednostaviti pitanja iz okvira nadležnosti CBS.

9. Potrebno je više pažnje posvetiti pitanjima promjene prebivališta u procesu prijevremenih izbora za opcinskog nacelnika, kako bi se sprijecile moguce manipulacije (rezidencijalni status).
10. Osigurati jednostavniju proceduru dobijanja i korištenja izvoda iz CBS za lokalne potrebe (izbor organa mjesnih zajednica).

11. Potrebno je pozvati osobe koje imaju priznat status izbjeglice (sa boravkom u inostranstvu a imaju pravo da glasaju putem pošte), a još uvijek nisu podnijeli zahtjev za izdavanje LK/OI, da to ucine što prije a obavezno tokom ove godine. Navedeno se odnosi i na državljane BiH sa privremenim boravkom van BiH.

12. Direkciju za implementaciju CIPS projekta potrebno je organizirati kao samostalnu upravnu organizaciju pri Vijecu ministara sa nadležnostima vezanim i za izborni proces. Ovim osigurati da ova važna državna institucija i imenom i nadležnostima bude trajno situirana, a što podrazumijeva da se iz njenog naziva izostavi dio „CIPS projekat“ što implicira privremenost i užu nadležnost.

13. Sagledati mogucnost da se OIK omoguci uvid i korišcenje adresa biraca kako bi OIK mogla uputiti dodatni poziv biracima do dana izbora koji ce sadržavati obavijest o birackom mjestu. CIK BiH treba predložiti takvo rješenje u izbornom zakonu kojim ce se omoguciti obaveza OIK da birace licno obavjeste o mjestu glasanja i to najkasnije 48 sati prije dana izbora.

14. Poziva se Ministarstvo civilnih poslova da dopuni Zakon o prebivalištu kako bi se osigurao proces provjere i dokazivanja adrese prilikom podnošenja zahtjeva za prijavu prebivališta. Nadležni organ unutarnjih poslova ce morati vršiti provjeru prijavljene adrese.

15. S ciljem obavještavanja biraca o tacnoj lokaciji birackog mjesta preporucuje se publiciranje lokacija birackih mjesta u lokalnim dnevnim novinama prije dana izbora.

16. Rok za prijem koverata biraca koji su glasali putem pošte utvrditi najkasnije do dana izbora, što znaci da procedura glasanja biraca koji glasaju putem pošte mora biti obavljena najkasnije 10 dana prije dana izbora. U cilju pojednostavljenja dostave koverata omoguciti biracima koji glasaju putem pošte da svoje zapececene koverte dostave DKP u zemlji boravka kako bi se iste dostavile diplomatskom poštom CIK BiH.

Sekretarijat Udruženja izbornih zvanicnika u BiH

Sarajevo, 24.04.2007.